ධර්මිෂ්ඨ රජු හා ධනවත් වෙළෙන්දා

ධර්මිෂ්ඨ රජු හා ධනවත් වෙළෙන්දා

ඈත අතීතයේ, සුවිශාල රාජධානියක් පාලනය කළ ධර්මිෂ්ඨ රජ කෙනෙකු විය. උන්වහන්සේගේ නාමය රජගෙදර මෙන්ම දේශය පුරාම ගෞරවයෙන් සිහිපත් කෙරුණි. රජතුමාට අතිශයින්ම ධර්මයෙහි පිහිටා කටයුතු කිරීමටත්, සියලු යටත් වැසියන් දෙස එකම ඇසකින් බැලීමටත් තිබූ කැමැත්ත නිසා, උන්වහන්සේගේ පාලනය යටතේ ජනතාව සැනසිල්ලෙන්, සාමයෙන් ජීවත් වූහ. රාජධානියේ ධනය දියුණු වූ අතර, වැසියෝ සතුටින් පසුවූහ.

ඒ රාජධානියේම, එක් ධනවත් වෙළෙන්දෙකුද වාසය කළේය. ඔහුගේ නාමය ධනපාල විය. ධනපාල වෙළෙන්දා සිය ධන-ධාන්‍ය, වෙළඳාමෙන් උපයාගත් අතිවිශාල සම්පත් ගැන මෙන්ම, ඔහුගේ කෛරාටික, ලෝභ සහ ස්වార్థය ගැනද ප්‍රසිද්ධියක් උසුලීය. ඔහු කිසිදු දාන ධර්මයක් නොකළ අතර, දුප්පතුන්, අසරණයන් කෙරෙහි කිසිදු අනුකම්පාවක් දැක්වූයේ නැත. ධනපාලගේ එකම අරමුණ වූයේ තවත් ධනයක් එක්රැස් කර ගැනීම පමණි. ඔහුගේ නිවස විශාල මාලිගයක් වූ අතර, එහි සියලු සැප සම්පත් තිබුණද, ඔහුගේ හදවත ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් විය. ඊර්ෂ්‍යාව, කේන්තිය, ඊට අමතරව තමන් සතු ධනය අහිමි වේ යැයි නිරන්තරයෙන් බියෙන් පසුවූයේය.

දිනක්, රජතුමා සිය අමාත්‍ය මණ්ඩලය සමග රාජධානියේ තත්ත්වය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරමින් සිටියේය.
"අපේ රාජධානියේ සියලු දෙනාම සතුටින් සිටිනවාද?" රජතුමා විමසීය.
"මහරජාණෙනි, බොහෝ දෙනෙක් සතුටින් සිටියද, ධනපාල නම් වෙළෙන්දා ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ය. ඔහු ධනවත්ව සිටියද, ඔහුගේ හදවත ඊට කිසිසේත්ම නොගැලපේ. ඔහු කිසිවෙකුටත් උපකාර නොකරන අතර, ස්වකීය ධනය ගැන පමණක් සිතයි" එක් අමාත්‍යවරයෙක් කියා සිටියේය.

මෙය ඇසූ රජතුමා සිතුවිල්ලක ගිලුණේය. ධර්මිෂ්ඨ රජෙකු ලෙස, සියලු යටත් වැසියන්ගේ සුභ සිද්ධිය උදෙසා කටයුතු කිරීම ඔහුගේ වගකීම විය. ධනපාලගේ හැසිරීම ගැන ඔහුට සතුටු නොවීය.

"අප විසින් ධනපාල වෙළෙන්දාට යම් අවවාදයක් දිය යුතුව ඇත. ධනය තිබීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. එය ධර්මානුකූලව, අනුන්ගේ යහපත වෙනුවෙන්ද යොදාගත යුතුය" රජතුමා කීය.

ඊළඟ දවසේ, රජතුමා ධනපාල වෙළෙන්දා රාජ සභාවට කැඳවීය. ධනපාල රාජ සභාවට පැමිණියේ මදක් බියෙනි, මක්නිසාද ඔහු කිසිදිනෙක රජුගේ මුහුණට මුහුණ ලා කතා කර නොතිබූ බැවිනි. ඔහු රජු ඉදිරියේ හිස නමා වැන්ඳේය.

"ධනපාල වෙළෙන්දා," රජතුමා මෘදු ස්වරයෙන් කීය. "ඔබ ධනවත්ව සිටින බව අපි දනිමු. නමුත්, ඔබගේ ධනය ඔබ සතුටින් තබා ගෙන ඇතිද?"

ධනපාල මදක් කල්පනා කර, "මහරජාණෙනි, මගේ ධනය මට සතුට දෙයි. මට අවශ්‍ය සියල්ල මා සතුව ඇත."

"එසේ නම්, ඔබ ධර්මය ගැන කුමක් සිතන්නේද? ඔබ ධනයෙන් අසරණයන්ට උපකාර කර තිබේද? ඔබ කිසිදු දාන ධර්මයක් කර තිබේද?" රජතුමා තවදුරටත් විමසීය.

ධනපාලගේ මුහුණ යළිත් වෙනස් විය. ඔහුට පිළිතුරු දීමට කිසිවක් නොවීය. ඔහුට මතක් වූයේ සියලු ධනය තමන්ට පමණක් බවත්, අනුන්ගේ දුක ගැන තමන් කිසිවිටෙකත් නොසිතූ බවත්ය.
"මහරජාණෙනි... මම..." ධනපාල තැකුවේය. "මා ධනය රැස් කරන්නේ මාගේ අනාගතය වෙනුවෙන්. මට අනුන් ගැන සිතීමට වෙලාවක් නැත."

රජතුමාගේ මුහුණේ සිනහවක් පිපුණි. "ධනපාල, ධනය යනු ගඟක් වැනි ය. ගඟ ගලා යන විට, එය තවත් බොහෝ දේට පණ දෙයි. ධනය ගලා නොයාම, එක් තැනක ගල් ගැසීම යනු, එය මළගිය ධනයකි. ධනයෙන් අසරණයන්ට, දුගීන්ට උපකාර කිරීම යනු, එම ධනය ධර්ම මාර්ගයේ ගලා යාමට සැලැස්වීමකි. එවිට එම ධනයෙන් ඔබටත්, අනුන්ටත් සෙත සැලසෙනු ඇත."

"ධනය ධර්මයට යෙදවීමෙන්, ඔබගේ ධනය අඩුවන්නේ නැත. ඊට අමතරව, ඔබගේ කීර්තිය දේශය පුරා පැතිර යනු ඇත. ඔබගේ හදවතද සැනසිල්ලෙන් පිරී යනු ඇත. ධනය යනු භෞතික වස්තුවක් පමණක් නොවේ. එය ධර්මය සමග එක් වූ විට, එය අනුපමේය බලයක් බවට පත් වේ."

රජුගේ වදන් ධනපාල වෙළෙන්දාගේ හදවතට කාවැදුණි. ඔහු රජුගේ ධර්මිෂ්ඨකම, ඥානය අගය කළේය. ඔහු තමන්ගේ ස්වార్థී, ලෝභී ජීවිතය ගැන සිහිපත් කරමින් පව් සිව්.

"මහරජාණෙනි, ඔබගේ වදන් මගේ අන්ධකාරය දුරු කළේය. මා ඉතාමත් මෝඩයෙකු වී සිට ඇත්තෙමි. මාගේ ධනයෙන් මා කිසිවෙකුටත් උපකාර කර නැත. මාගේ හදවත ධනයෙහි ගිලී, ධර්මය අමතක කර තිබුණි." ධනපාල හඬා වැටුනි. "මා ඔබගෙන් කෝලස්සයක් ඉල්ලා සිටින්නේ, මාගේ ජීවිතය වෙනස් කර ගැනීමට අවස්ථාවක් ලබා දෙන ලෙසය."

රජතුමා ධනපාලගේ පසුතැවිල්ල දුටුවේය. උන්වහන්සේ සිනාසී, "ධනපාල, පසුතැවිල්ල යනු ධර්මයෙහි පළමු පියවරයි. ඔබ පසුතැවිලි වීම ගැන අපි සතුටු වෙමු. දැන්, ඔබගේ ධනයෙන් ධර්මය කරන්න. දුප්පතුන්ට, අසරණයන්ට, රෝගීන්ට උපකාර කරන්න. විහාරස්ථාන වලට, දාන ශාලා වලට, පාසල් වලට ධනය ලබා දෙන්න."

ඒ දවසේ සිට ධනපාල වෙළෙන්දාගේ ජීවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය. ඔහු රජුගේ උපදෙස් පිළිපදිමින්, තමන් සතු ධනයෙන් අසරණයන්ට උපකාර කරන්නට පටන් ගත්තේය. ඔහු විශාල දාන ශාලාවක් ඉදිකළ අතර, එහි දිනපතා දහස් ගණනක් දුප්පතුන්ට ආහාර දුන්නේය. ඔහු රෝගීන් සඳහා රෝහලක් ඉදිකළ අතර, ඔවුන්ට නොමිලේ ප්‍රතිකාර ලබා දුන්නේය. ඔහු පාසල් කිහිපයක්ද ආරම්භ කළ අතර, දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලබා දුන්නේය.

ධනපාලගේ ධනය අඩුවුනේ නැත. ඊට අමතරව, ඔහුගේ ධනය සිය දහස් ගුණයකින් වෘද්ධි විය. ඔහුගේ කීර්තිය දේශය පුරා පැතිර ගියේය. ජනතාව ඔහුව "ධර්මිෂ්ඨ ධනපාල" ලෙස හැඳින්වූහ. ඔහු දුප්පතුන්ගේ ආශිර්වාදය ලැබූ අතර, ඔහුගේ හදවතද සැනසිල්ලෙන්, සතුටින් පිරී ගියේය. ඔහු කිසිදිනෙක තමන් සතු ධනය අහිමි වේ යැයි බිය වූයේ නැත. මක්නිසාද ඔහු දේශයේ ධර්මිෂ්ඨ රජුගෙන් ධර්මයෙහි මාර්ගය ඉගෙන ගෙන තිබූ නිසාය.

රජතුමා ධනපාලගේ වෙනස ගැන සතුටු විය. රජු සහ ධනපාල වෙළෙන්දා අතර යහපත් සබඳතාවක් ගොඩනැගුනේය. රජු ධර්මයේ මාර්ගය පෙන්වා දුන්නේය, ධනපාල එම මාර්ගයෙහි ගමන් කරමින් ධනයෙන් ධර්මය කළේය. රාජධානිය ධර්මය, සැනසිල්ල, සමෘද්ධියෙන් පිරී ගියේය.

ධනපාල වෙළෙන්දා, ඔහුගේ ධනයෙන් ධර්මය කිරීමේ වැදගත්කම තේරුම් ගෙන, අනුන්ගේ යහපත වෙනුවෙන් කටයුතු කිරීමෙන් ලැබෙන සැබෑ සතුට හා තෘප්තිය අත් වින්දේය. රජුගේ ධර්මිෂ්ඨ පාලනයත්, ධනපාලගේ ධර්මානුකූල ධන පරිහරණයත් නිසා, එම රාජධානිය සදාකාලයටම සැනසිල්ලෙන්, සමෘද්ධියෙන් පවතින්නට විය.

කතාවෙන් අපට ලැබෙන ධර්මය නම්, ධනය යනු අනුන්ගේ යහපත වෙනුවෙන්, ධර්මානුකූලව පරිහරණය කළ යුතු දෙයක් බවයි. ධනයෙන් ධර්මය කිරීමෙන්, අපගේ ජීවිතය පමණක් නොව, අප වටා සිටින අයගේ ජීවිතද යහපත් අතට හැරේ.

බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ධර්මිෂ්ඨ රජු ලෙස, ධර්මයෙහි පිහිටා, ධනපාල වෙළෙන්දාට ධර්මයෙහි මාර්ගය පෙන්වා දුන්හ. ධනපාල වෙළෙන්දා, පසුව ධර්මානුකූලව ධනය පරිහරණය කළ අතර, ධර්මයෙහි යෙදීමෙන් ධනය වෘද්ධි කර ගත්තේය.